ในช่วงหลังจะเห็นว่าประเด็น “ใบ กว.” กับสายงาน Instrumentation & Control (I&C) ถูกหยิบมาพูดถึงบ่อยมากใน social media โดยเฉพาะในกลุ่มนักศึกษาและวิศวกรจบใหม่ ซึ่งจุดตั้งต้นของคำถามมักจะคล้ายกัน คือความกังวลว่า “ถ้าเรียนสายเครื่องมือวัด แล้วไม่มีใบ กว. จะกระทบอนาคตการทำงานหรือไม่” และเมื่อไล่อ่านความคิดเห็นจริง จะพบว่านอกจากคำตอบเชิงเทคนิคแล้ว ยังมี “ความรู้สึก” ของความไม่มั่นใจ และความพยายามหาคำตอบให้กับอนาคตของตัวเองซ่อนอยู่ในคำถามเหล่านี้ไม่น้อย
ต้องเข้าใจก่อนว่า น้อง ๆ ที่กำลังเลือกคณะ หรือเพิ่งเข้ามาในระบบมหาวิทยาลัย ยังอยู่ในช่วงที่มี “กรอบความคิดเดิม” ติดตัวมา เช่น ภาพจำว่า “วิศวกรต้องมีใบ กว.” ซึ่งในมุมหนึ่งก็ไม่ใช่เรื่องผิด เพราะเป็นสิ่งที่สังคมพูดกันมานาน แต่ปัญหาคือ ภาพนั้นเป็นเพียง “บางส่วน” ของการเป็นวิศวกรเท่านั้น ไม่ใช่ทั้งหมด หลายคนจึงรู้สึกกดดันหรือกังวล เมื่อพบว่าสาขาที่ตัวเองเรียน เช่น Instrument หรือ Control ไม่ได้มีเส้นทาง กว. ที่ชัดเจนเหมือนสาขาหลัก
เมื่อมองจากฝั่งคนทำงานจริง จะเห็นภาพที่แตกต่างออกไปอย่างชัดเจน มีการอธิบายไว้อย่างน่าสนใจว่า “โลกของวิศวกรไม่ได้มีแค่แบบเดียว” แต่สามารถแบ่งออกได้หลายประเภทตามลักษณะงาน เช่น วิศวกรออกแบบ (Design Engineer) ที่เกี่ยวข้องกับกฎหมายและต้องมีผู้เซ็นรับรอง ซึ่งกลุ่มนี้สอดคล้องกับภาพจำของคำว่า “วิศวกรต้องมี กว.” อย่างแท้จริง แต่ในขณะเดียวกัน ยังมีวิศวกรอีกจำนวนมากที่ทำงานในโรงงาน (Factory Engineer), งานขายและบริการ (Sales/Service/Project Engineer), ไปจนถึงสายอิสระ (Freelance) หรือเจ้าของธุรกิจ (Entrepreneur) ซึ่งแทบไม่ได้ใช้ กว. ในการทำงานประจำวันเลย
โดยเฉพาะในสาย Instrument ซึ่งส่วนใหญ่เกี่ยวข้องกับระบบวัดและควบคุมในระดับ process หรือ automation งานลักษณะนี้มักอยู่ในระบบแรงดันต่ำ (Low Voltage) และไม่ได้มีผลต่อความปลอดภัยเชิงโครงสร้างโดยตรง ทำให้ในทางปฏิบัติ แทบไม่มี requirement ให้ต้องใช้ใบ กว. สิ่งที่องค์กรต้องการจริงกลับเป็นความสามารถในการทำงาน เช่น เข้าใจ control loop, อ่านแบบ P&ID, ทำ commissioning หรือแก้ปัญหาหน้างานได้ ซึ่งเป็น skill ที่ต้องสะสมจากประสบการณ์ ไม่ใช่ได้มาจากใบอนุญาต
อีกมุมหนึ่งที่สะท้อนจาก discussion คือความเข้าใจผิดเกี่ยวกับ “ความเท่” หรือภาพลักษณ์ของการมี กว. หลายคนมองว่าเป็นสัญลักษณ์ของความเก่งหรือความสำเร็จ แต่ในความเป็นจริง งานที่ต้องใช้ กว. มักมาพร้อมกับ “ความรับผิดชอบทางกฎหมาย” ที่สูงมาก การเซ็นแบบหรือรับรองงานโดยไม่มีความเข้าใจจริง อาจนำไปสู่ความเสียหายร้ายแรงได้ ดังนั้นในสายงานจริง ใบ กว. จึงไม่ใช่แค่สิ่งที่มีไว้โชว์ หรือใบเบิกทางเท่านั้น แต่เป็นภาระหน้าที่ที่ต้องแบกรับอย่างจริงจัง
อย่างไรก็ตาม การไม่มี กว. ไม่ได้หมายความว่าเส้นทางอาชีพจะถูกจำกัด ตรงกันข้าม จากประสบการณ์ของหลายคนในวงการ กลับพบว่าสาย Instrument เปิดโอกาสให้เติบโตได้หลากหลาย ทั้งในโรงงานอุตสาหกรรม ระบบอัตโนมัติ งานต่างประเทศ หรือแม้แต่การต่อยอดไปสาย Data และ Software ซึ่งในหลายกรณี “ประสบการณ์และทักษะ” กลายเป็นตัวกำหนดรายได้และความก้าวหน้ามากกว่าใบอนุญาตใด ๆ
สิ่งที่น่าสนใจและควรถูกเน้นย้ำกับน้อง ๆ คือ ความไม่รู้ในช่วง ม.6 หรือปี 1–4 เป็นเรื่องปกติมาก เพราะโลกการทำงานจริงกับสิ่งที่เรียนในห้องมีความต่างกันพอสมควร หลายอย่างจะเริ่ม “เข้าใจจริง” ก็ต่อเมื่อได้ลงไปทำงานแล้ว ดังนั้นความกังวลในวันนี้ ไม่ได้แปลว่าการตัดสินใจนั้นผิด แต่เป็นเพียงส่วนหนึ่งของกระบวนการเรียนรู้เท่านั้น
สุดท้ายแล้ว คำถามเรื่อง “มี กว. หรือไม่มี” อาจไม่ใช่คำถามที่สำคัญที่สุดสำหรับสาย Instrument สิ่งที่สำคัญกว่าคือ “ตัวเองอยากเป็นวิศวกรแบบไหน” เพราะในโลกจริง วิศวกรไม่ได้มีรูปแบบเดียว และไม่ได้เดินเส้นทางเดียวกันทั้งหมด บางคนเลือกเป็นสายเทคนิคลึก บางคนไปสายธุรกิจ บางคนไปสายวิจัย แต่ละเส้นทางมีคุณค่าในแบบของตัวเอง
และในบริบทของ Instrument ที่ทุกอย่างต้อง “วัดได้” และ “ควบคุมได้” เส้นทางอาชีพของวิศวกรเองก็เช่นกัน อาจไม่ได้ถูกกำหนดตายตัวตั้งแต่วันแรก แต่สามารถปรับจูนไปตามประสบการณ์และโอกาสที่เข้ามาได้เสมอ สิ่งสำคัญจึงไม่ใช่การยึดติดกับกรอบเดิม ๆ แต่คือการเข้าใจโลกของงานจริง และพัฒนาตัวเองให้ตอบโจทย์สิ่งนั้นได้มากที่สุด
อ้างอิง